https://repozytorium.ptt.net.pl/xmlui/handle/item/147 red. Małgorzata Gamrat Małgorzata A. Szyszkowska, Wydawnictwo UNUM, Kraków 2022, https://doi.org/10.21906/9788376432250 Sun, 08 Nov 2026 01:28:43 GMT 2026-11-08T01:28:43Z http://repozytorium.ptt.net.pl:8080/xmlui/bitstream/id/cb806b16-3825-49b2-974e-52293009d443/ https://repozytorium.ptt.net.pl/xmlui/handle/item/147 https://repozytorium.ptt.net.pl/xmlui/handle/item/162 Filozofia muzyki. Doświadczenie, poznanie, znaczenie Gamrat, Małgorzata; Szyszkowska, Małgorzata A. Filozofia muzyki wypracowała do tej pory wiele dróg dochodzenia do muzyki dla nas oraz muzyki w ogóle, burząc, a na pewno wstrząsając przy okazji rozumieniem tego, czym jest lub jak postrzegana była muzyka. Drogi te są tak różne, że często trudno w nich odkryć jedność myśli lub założyć tożsamość leżących u ich podstaw przekonań. Jednak właśnie ta różnorodność sposobów poszukiwania osnowy muzycznej stanowi bogactwo dziedziny i decyduje o jej potencjale. Poznajemy, doświadczamy i odczytujemy znaczenia muzyki dzięki narzędziom filozoficznym wywodzącym się z różnych obszarów filozofii – z refleksji ogólnej oraz tej inspirowanej przez wybranego myśliciela, trend lub kierunek. W efekcie proponowany tom stanowi zbiór wyraźnie zróżnicowanych tekstów, które eksplorują różne ścieżki odnoszenia się i badania muzyki, sięgając zarówno do konkretnych dzieł muzycznych, jak i do ogólnych idei filozoficznych, a także problemów i nurtów filozoficznych oraz historycznych. Rozważania podnoszące kwestie ogólne, metodologiczne oraz zagadnienia teoretyczne prezentują narzędzia potrzebne do poznania i zrozumienia znaczeń odnajdywanych w poszczególnych dziełach muzycznych i umożliwiają teoretyczne rozważania wokół muzyki jako całości, a także odrębnych elementów muzycznej praktyki. Poprzedzają one bardziej praktyczną część monografii, w której doświadczenie, analiza oraz rozumienie dzieła stanowi główną treść przedstawianych tekstów. Jest jednak oczywiste, że ani poznania, ani doświadczenia, ani znaczenia muzyki nie da się oddzielić od siebie w sposób czytelny. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://repozytorium.ptt.net.pl/xmlui/handle/item/162 2022-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ptt.net.pl/xmlui/handle/item/161 Wprowadzenie Gamrat, Małgorzata; Szyszkowska, Małgorzata A. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://repozytorium.ptt.net.pl/xmlui/handle/item/161 2022-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ptt.net.pl/xmlui/handle/item/160 Muzyka – kosmos – miłość Lipka, Krzysztof Muzyka nawiązuje więź z kosmosem; jest to istotowa więź strukturalna. Lecz muzykę tworzy człowiek i nasącza ją własnymi emocjami. Dzięki muzyce człowiek wchodzi więc w inną, nową relację z kosmosem. Relacja ta jest zatem nie tylko badawcza, eksploratywna, zabobonna czy intelektualna, ale dzięki muzyce także staje się emocjonalna, intymna, artystyczna. Człowiek zawsze wysyłał muzykę w kosmos w swoich fantazjach, modlitwach, marzeniach, ale w XX wieku uczynił to także w postaci realnej – wystrzelił w kosmiczną dal gotowy utwór. Rola pioniera przypadła w tym zakresie znowu, choć zaocznie, Beethovenowi. To jeszcze jeden związek ostatniego z klasyków wiedeńskich z bytem, związek tym razem totalny, ostateczny, wkraczający we wszechświat jak gdyby po to, by dać namacalny dowód teorii Poppera, że kultura wnosi w byt niespodziewany element, bez człowieka niemożliwy do zaistnienia. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://repozytorium.ptt.net.pl/xmlui/handle/item/160 2022-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ptt.net.pl/xmlui/handle/item/159 Muzyczne Moi i Soi w semiotyce egzystencjalnej Eero Tarastiego Krasińska, Magdalena Celem artykułu jest omówienie istotnego z punktu widzenia projektu semiotyki egzystencjalnej napięcia pomiędzy dwiema stronami podmiotu: Moi, ja, które reprezentuje „wewnętrzność”, osobowość twórcy, oraz Soi, się, odpowiadające za to, co społecznie uwarunkowane. Eero Tarasti, odwołujący się do tradycji kantowskiej, heglowskiej, heideggerowskiej, jak i do tradycji semiotyki francuskiej (Greimas) i biosemiotyki (Uexküll), rozważa relację Moi i Soi szczególnie w odniesieniu do muzyki, tworząc modele uwzględniające przejścia od tego, co jednostkowe, do tego, co wspólnotowe (i odwrotnie), a także wpisując interesujący go problem w szerszą perspektywę relacji podmiotu z otoczeniem (Dasein, Umwelt) i transcendencją. Przyporządkowując Moi ciału, a Soi formie, Tarasti podkreśla, że pierwsze z nich jest swoistą wiązką wrażeń, podczas gdy drugie realizuje się w działalności dyskursywnej. Stąd społeczne Soi jest przestrzenią łączącą twórców, umożliwiającą komunikację pomiędzy nimi i wzajemne czerpanie ze swoich zasobów. Egzystencjalne Moi powoduje natomiast, że dzieło nabiera cech wysoce indywidualnych, idiomatycznych, nowatorskich, umożliwiając w ten sposób odbiorcom rozpoznanie go jako swoiście charakterystycznego. To, co indywidualne, i to, co społeczne, wzajemnie się uzupełniają; zbytnia przewaga Moi nad Soi lub Soi nad Moi jawi się Tarastiemu jako przeszkoda w tworzeniu dzieła wartościowego i zrozumiałego. Ponieważ Moi i Soi stanowią przeciwstawne, choć w pewnym sensie symetryczne strony „semiotycznej jaźni”, to również ich modalności (will, can, know, must) występują w obu przypadkach w dokładnie odwrotnej kolejności. W pracy staram się szerzej zrekonstruować koncepcję muzycznych Moi i Soi, uwzględniając rozmaite filozoficzne i semiotyczne inspiracje Tarastiego, jak również odnosząc się do poruszonej przez autora Sein und Schein problematyki retoryki muzycznej, a więc tego, w  jaki sposób muzyka na nas działa (i jak objaśnia to semiotyka). Na koniec przywołam rozważania na temat śpiewu Rolanda Barthesa, które Tarasti odnosi do własnej teorii Moi i Soi oraz rozszerza na sferę muzyki instrumentalnej. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://repozytorium.ptt.net.pl/xmlui/handle/item/159 2022-01-01T00:00:00Z